• SLBBRKK by Erik

Top2000 syndroom

Bijgewerkt: 12 jan 2019


Sinds het begin van deze hitlijst is er een vaste groep luisteraars die ten tijde van de eerste lijst in 1999 al minimaal 20 jaar was. Geboren voor “ongeveer” 1980. Geboren voor 1980 betekend dat je eerste ervaringen met muziek en radio analoog zijn. Groot geworden met de publieke radio Hilversum 3, programma’s als arbeidsvitamine en het weeshuis van de hits, muziek moeten opnemen op cassette bandjes en hopen dat de dj er niet door heen praat, jaarlijks een top 100 allertijden rond de kerst en vooral muziek van bands met gitaren. De helden van deze generatie en alle generaties ervoor zijn helden met gitaren of helden in een band. U2, Dire Straits, Queen, Beatles noem maar op, je kent ze wel. Voor de duidelijkheid hier is helemaal niets mis mee. Maar sinds die eerste lijst is deze doelgroep in zijn smaak stil blijven staan. Dat wil zeggen, de voor 1980 geboren eerste doelgroep van de Top2000 is nu minimaal 40. En ook daar is niets mis mee.


Waar wil je dan naar toe met je verhaal, hoor ik je al denken. Nou het zit als volgt; er is een groot verschil tussen analoog en digitaal, tussen babyboomers, generatie X en Y en generatie Z. Babyboomers, generatie X en Y zijn alle drie opgeroeid met analoge muziek met vaak gitaren en een band, dat is de in hun ogen zogenaamde “kwalitatieve echte” muziek, muziek zoals het hoort! De digitale muziek die volgde vanaf eind jaren 80 zoals house, is er later bij gekomen, en dus in hun ogen nieuw en anders. Met andere woorden deze muziek is niet oorspronkelijk, niet de bakermat, niet het begin dus niet "echt". Daar komt bij, dat veel digitale muziek ook nog eens eenvoudig en thuis te maken is waardoor deze generaties zich in hun beeld versterkt voelt.


Generatie Z, meestal geboren na 1990 maar makkelijker te omschrijven als een generatie wie digitaal niet heeft hoeven leren maar waarbij digitaal er altijd is geweest, heeft dit beeld totaal niet. Zij zijn opgegroeid in een wereld waar beide, analoog en digitaal er altijd zijn geweest. Ook vrijwel alle personen van eerdere generaties die zeggen digitaal te zijn omdat ze van digitale muziek houden of leven in een digitale omgeving, hebben dit toch ergens in hun leven moeten leren. Het werkt net zoals lopen, je weet niet wanneer je het hebt geleerd maar je kan het wel. Ben je van voor ongeveer 1980 dan is digitaal niet iets wat er altijd al was, je kan je herinneren wanneer het kwam. En daar zit het verschil, dat geld niet voor generatie Z, daar was het altijd al.


Die Top2000 bestond in 1999 uit muziek die door de toenmalige samenstellers en luisteraars als “echt” werd beschouwd, met andere woorden, analoge muziek van een band, songwriter en het liefste met gitaar. Maar wie waren die samenstellers eigenlijk en wie zijn dat nu? Daar komt het weer, veelal mannen die allemaal opgegroeid zijn met Hilversum 3. En wat je als eerste leert is waarheid. Dus deze invloedrijke programma makers en dj’s zijn allemaal geboren voor 1980, maar vaak nog veeeeeel eerder. Bovendien zijn het freaks, vak idioten, die in een analoog tijdperk gedwongen werden alle “ja alle” muziek uit hun hoofd te leren, inclusief notering, duur, producent enzovoort. Deze mensen houden vast aan wat in hun ogen “echte” muziek is. En dat is de muziek waarmee zij groot geworden zijn, de muziek die er altijd al was. Het begin, muziek met gitaren, een band of songwriter. Overigens is hun beeld onjuist, populaire muziek is veel ouder.


Je kunt al bijna voorspellen waar ik naar toe wil. De samenstellers, de betrokkenen, de dj’s en de luisteraar geboren voor 1980, zijn er alle volledig van overtuigd, dat de Top2000 enkel mag bestaan uit “echte” muziek! Waarom, omdat de Top2000 de lijst der lijsten is. Ooit in 1999 het totaal overzicht van het millennium en dus nu nog steeds "het" totaal overzicht. Want wat je als eerste leert is vanzelfsprekend, weet je nog. En afleren is moeilijker dan aanleren dus we blijven lekker hangen in die illusie. Voor deze mensen is de Top2000 absoluut de lijst met de beste en populairste muziek aller tijden. En zoals altijd bij conservatief denken, veelal bij analoog opgegroeide mensen, mag dat nooit veranderen.


Maar dan komt er toch commentaar. De lijst moet veranderen want er komt muziek bij, Nederland is anders, de NPO is anders en de luistercijfers moeten goed blijven binnen een krimpende radio markt. Bovendien vergrijst het oudste gedeelte dat naar de lijst luistert snel. Was je in 1999 60 jaar, dan ben je er nu waarschijnlijk niet meer, of doof. Oké dus de opdracht voor de samenstellers en makers van de lijst is een soort verjonging. En dan ontstaat de vooringenomen, zelf beschermende op eigen waarheid beruste tactiek om ervoor te zorgen dat wat nu zo is, ook zo blijft. Een lijst met "echte" muziek. Maar omdat het moet mag het ook nieuwe “echte” muziek zijn. Dat doet die conservatieve betrokkene zeer maar is te accepteren. Bruno Mars is geen Michael Jackson maar op zich niet heel slecht.


Maar hoe kun je er voor zorgen dat een door personen vrij in te vullen top 10 tot een lijst met alleen “echte” muziek leidt. Dan fake je! En fake is in de radio en media wereld niets nieuws. Dus wat tot een paar jaar geleden niemand wist is dat er door de samenstellers van de Top2000 vooraf een paar duizend tracks geselecteerd worden waarvan zij vinden dat die “echt” genoeg zijn om in de lijst der lijsten te komen. Het is dus een door luisteraars samen gestelde lijst van tracks gekozen uit een door een klein groepje analoge mensen vooraf bepaalde selectie. Zo iets van: jij mag zeggen wat je wilt eten vandaag, en dan kies je voor pizza en blijkt pizza niet op de lijst te staan, de lijst bestaat alleen uit aardappels met telkens een andere groente. Dat is geen vrije keus en niet representatief voor smaak. En zo klinkt de Top2000 ook. Telkens weer een zanger met gitaar met een andere melodie en dat is niet representatief en niet iedereen zijn smaak.


Maar wat is er mis mee? Op zich helemaal niets. Helaas zijn zowel de makers als de analoge luisteraar beide nog steeds in de overtuiging dat deze wel representatief is voor wat Nederland van pop muziek vindt, en zij vergeten daarbij onbewust dat de lijst een keuze binnen een beperkte selectie uit een analoge tijd is. En dan treed er iets op wat ik het Top2000 Syndroom noem. De analoge luisteraar, dj en producent van de Top2000 heeft zichzelf een waarheid gecreëerd die is gebaseerd op de feiten uit de lijst die vooraf geselecteerd tot stand gekomen zijn, niet representatief dus. In de praktijk gaan deze personen er vanuit dat de Beatles nog net zo populair zijn als vroeger. “Kijk maar ze staan nog steeds met meerdere noteringen in de Top2000”. Maar dat is dus niet waar! Zou de redactie er bijvoorbeeld voor kiezen om de “Kevers” net zoals BZN met 55 Top40 hits, niet meer “voor” te selecteren, dan zouden zij ook niet in de lijst staan en in de ogen van deze persoon helemaal niet meer populair zijn. Er ontstaat dus, een op het eerste oog op feiten beruste waarheid, die in werkelijkheid niet “de” waarheid is.


Misschien bijna angstaanjagend is dat de personen die in deze waarheid geloven, dat al zo lang doen en geen andere waarheid kennen ook absoluut en onlosmakelijk aan deze waarheid vasthouden. Gelukkig gaat het hier om een lijst muziek, maar dit “Top2000 syndroom” zie je helaas heel vaak terug bij verschillen van meningen en opvattingen tussen analoge en digitale generaties. Waarbij de analoge generatie zich telkens beroept op hun onjuiste waarheid.


Je creëert een waarheid op onjuiste of geregisseerde feiten die zo lang overeind blijft dat je je er onherroepelijk aan vast blijft houden, met als enige onderbouwing, dat het altijd zo geweest is.


Dan maar even die lijst in om te kijken of mijn verhaal wel op feiten gebaseerd is. Oke op de dj’s en medewerkers van NPO radio2 ga ik maar niet detail in, maar die zijn best mannelijk en grijs, daar was een paar jaar terug zelfs landelijke discussie over, moesten er ineens vrouwen bij. Dan die lijst, check zelf ook even, top40.nl/bijzondere-lijsten/top-2500. Ja, dan kom je er snel achter, David Guetta: 45 keer in de top40, 1 keer in de Top2000, BZN: 55 keer top40, niet in de Top2000, net als Gerard Joling: 30 keer Top40, Frans Bauer: 28 keer Top40 en Jan Smit: 29 keer Top40. Nee ik wil niet het Nederlandse lied promoten ik laat je de feiten zien. Nog duidelijker wordt het als we naar de Beatles kijken, 29 keer in de Top 40 en 38 keer in de Top2000! Dat is raar! Mariah Carey 31 keer in de Top40, 1 keer in de Top2000 en dan ook nog met een nummer die toevallig met kerst goed uit komt. Het is allemaal bedacht, en als fan vul je je lijstje elk jaar maar weer in omdat je denkt dat je invloed hebt!


Als je kijkt naar de top 100 best verkochte tracks aller tijden in Nederland staat “maar” 38% in de Top2000 en dat moet ook wel want 82% van die top 100 is van na 1990 en 78% zelfs van na 2001, tja denk daar maar eens over na. De nummers die het dan wel halen zijn nummers die volledig voldoen aan de criteria van “echte” muziek zoals Ed Sheeran: baardje gitaartje, Adele: want die kan zo mooi zingen of Gotye, ja dat is net een sing en songwriter.

En dan zijn er de te verantwoordde bijna noodzakelijke missers. Joling, Jan en Frans zijn ordinair maar Guus Meeuwis niet en speelt gitaar dus mag in de Top2000, net als sing & songwriter Nick&Simon. Als je dood gaat zoals Avicci mag je ook meedoen maar dan enkel met de nummer waar een gitaar in zit zoals Wake me up! Oh ja en een goede tekst! Net zoals Armin van Buuren. Nederlands trots, vriend van de koning, daar kan de NPO niet omheen dus in de lijst, maar dan wel met tekst en gitaren, dat is niet waarom Armin groot is, Armin is trance, tja je snapt het.


Mental Theo, 2 Unlimited, Paul Elstak allemaal Nederlands trots dus moet er in, kunnen we even leuk doen in het Top2000 café! Maar Snap, Scooter of Haddaway ontbreken. Martin Garrix en Tiësto dan weer wel maar Afrojack, W&W of Nicky Romero dan weer niet, die hebben nog nooit bij Pauw aan tafel gezeten en zijn dus onbekend bij de analoge Top2000 crew en valt dus ook niet te verantwoorden in de Top2000. En dan zijn er nog de totale omgekeerde missers zoals Kate Perry’s Roar. Klinkt als “echte” muziek maar is door Max Martin, zoek die maar even op, geproduceerd om te scoren, net zoals Race your glass, cry en family portrait van Pink, It’s my life van Bon Jovi, Everybody en I want it that way van de Backstreet Boys, maar ja, gitaartje erbij en het Top2000 publiek denkt dat het “echte” muziek is. Na de Backstreet boys verwacht je dan ook Take That, maar die ontbreken, One Direction dan weer wel! Waarom? Omdat er een gitaartje in het nummer zit. En denk nou niet wat doen boy bands in die lijst, want de meest geproduceerde boy band aller tijden is de Beatles, al willen de Top2000 fans dat dan weer niet weten.


En dan zijn er nog een aantal onverklaarbare nummers zoals Coolio’s Gangsta Paridise of de 2 nummers van the Black Eyed Peas. Geen R&B van Mariah Carey maar deze wel, je gaat bijna denken dat het om een kleurtje draait. Voor de NPO immers een goed excuus om de Top2000 “divers” te laten lijken.

Oke en hoe zit het dan met disco en artiesten als Madonna, ja die zijn ook uit een analoog tijdperk dus dat mag, maar niet te veel want eigenlijk is dat ook geen "echte" muziek.


NPO radio2 probeert ondertussen te verjongen en komt met statistieken en lijstjes naar buiten waaruit blijkt dat onder de jongeren nog steeds Queen en ook Toto razend populair zijn. Oke gaan we weer: niet representatief. Wat niet naar buiten komt is hoeveel jongeren er stemmen, of toch wel, een woordvoerder laat weten dat een overgroot deel, lees als 60% denk ik, van de stemmers onder de 30 jaar is. Haken er nou zo veel ouderen af, of komen er zo veel jongeren bij? Dan dat stemmen zelf. Wat is de echte reden dat deze jongeren stemmen, zijn het fans van het genre “Top2000” muziek, en zo ja hoeveel procent van de Nederlandse jongeren is daar fan van en neemt die moeite het lijstje in te vullen, of zijn het jongeren die de lijst willen verjongen maar daar de kans niet voor krijgen omdat je verplicht moet kiezen uit de voorselectie! Jaja, we zijn terug bij af.


Dus houdt NPO echte verjonging volledig tegen, want als jongere moet ik verplicht kiezen tussen een paar duizend tracks waarvan het overgrote deel :) uit de analoge tijd komt. Als je moet kiezen wat je wilt eten uit een lijst van gerechten met aardappel en elke keer een andere groente kun je na afloop niet concluderen dat alle jongeren van aardappel met groente houden.


Gelukkig zijn jongeren wel digitaal en analoog dus veel diverser, zij weten allang dat het “een” lijst is en niet “de” lijst. Zij luisteren ook naar de dance1000 op Slam, ze moeten wel want het merendeel van hun herinnering beluisteren ze in die lijst. Iemand van 25 heeft niet voor het eerst staan zoenen op “lady in red” maar waarschijnlijk wel op Sean Kingston’s Beautiful Girl. Daarnaast is muziek voor jongeren via Spoty altijd en overal en kun je elke dag naar elke lijst luister die je maar wilt. En dan gaan we het maar niet hebben over die 800.000 jongeren met een andere afkomst die thuis niet opgegroeid zijn met westerse gitaar muziek.


Het maakt me absoluut niet uit, en ja ik luister extreem graag naar de muziek uit de Top2000, Eén keer per jaar als ik depressief ben. Maar het beeld dat NPO radio2 schetst onder haar luisteraars en achterban, dat de Top2000 ook representatief is voor de populariteit onder jongeren of zelfs onder Nederlanders is totaal onjuist. Het zou veel beter zijn om duidelijk te maken dat de lijst gebaseerd is op een voor geselecteerd aantal nummers die voldoen aan een aantal criteria waarvan een aantal mensen, of misschien wel de luisteraar zelf vindt dat deze moeten voldoen.


Misschien ontstaat er dan een bewustzijn onder de mensen die nu aan het Top2000 syndroom leiden dat hun waarheid niet “de’’ waarheid is. Echt waar Bohemian Rhapsody is niet het populairste nummer in Nederland en ook niet het best verkocht.


Veel luister plezier!


26 keer bekeken

© 2020 SLBBRKK - NEDERLAND